Eurovision’da politik ve seksist yaklaşımlar

Kendimi bildim bileli Eurovision Şarkı Yarışmasını takip ederim. 90′lı yılların ortaları hariç ki o dönemde yarışma ciddi anlamda kan kaybetmişti, hemen hemen bütün yarışmaları izledim. Zaman geçtikçe, nasıl teknoloji ilerlediyse, nasıl anlayışlar değiştiyse, Eurovision da bundan nasibini aldı. Zaten bunu oldukça çarpıcı bir biçimde görmüyor muyuz son yıllarda? Şarkılardan çok show’ların yarıştığı bir yarışma haline dönüştü Eurovision. Yine de bazı şeyler değişmedi…

Politik oylama, Eurovision’un tarihi içinde hep oldu. Türkiye de, bulunduğu konum itibarıyla bundan en çok muzdarip olan ülkelerden biridir. Sadece televoting döneminde değil, jüri sisteminde de politik oylama vardı. Öyle ki, birinciliği kazanan ülkeler hep aynıydı. İrlanda, İngiltere, Fransa gibi ülkeler defalarca birinci oldular. Şimdi ise bir televoting gölgesi düşüyor Eurovision’a. Politik oylama şekil değiştirerek, politik + komşu oyları + diaspora oyları şeklinde yeniden formülize oluyor.

Her ne kadar, bu bloga yorum yazan arkadaşlar Türkiye için “birincilik hakkımızdı, Türkiye politika kurbanı oldu” şeklinde serzenişte bulunuyorlarsa da, unutmasınlar ki, Türkiye, televoting’li sistemin en çok kaymağını yiyen ülkelerdendir. Gönderilen salt diaspora oyları bile, Türkiye’nin yerini 9-13.cülük arası belirler. Bir zamanlar son sıralardan bir türlü kurtulamayan Türkiye için şimdi politika kurbanı oldu demek bu noktada biraz da geçmişi bilmemekten kaynaklanıyor olmalı. Şu durumda Türkiye için vasatın biraz üzerinde, bol promosyonlu bir şarkıyla katılması, alınan ekstra  puanlarla ilk beş yapması çok da zor değil gibi görünüyor.

Peki bu sistem adil mi? Asla değil! Bir şarkı yarışmasından bahsediyorsak eğer asla ve kat’a adil olamaz ve olmayacak. Bunu değiştirebilecek daha adil başka bir sistem bulunabilir mi bilemiyorum ancak başka bir gerçeği de kabul etmek gerek. Herhangi bir şarkıyı beğenen ve beğenmeyen birileri mutlaka çıkacaktır. Sistem nasıl olursa olsun. Birinci her zaman basit bir matematik işlemiyle belirlenecek çünkü. Falanca şarkıyı tüm avrupanın istinasız olarak sevmesi beklenemez. Sonuç da beğenmesek de hoşgörüyle birinciyi kabullenmeyi ve tebrik etmeyi gerektirir. Oylama sistemi değişse de değişmese de bu böyle olmalı.

Yapılan yorumlarda politika kadar dikkatimi çeken başka önemli bir konu daha var. Cinsiyetçilik! Yarışmanın başından beri, Ukrayna, Danimarka, İsveç gibi ülkelerin solistleri için birsürü şeyler yazıldı, çizildi. Hakarete varan boyutlarda olanları sildim, diğerlerini de silmemek için zor tuttum kendimi. Altını tekrar çizelim, Bu Bir Şarkı Yarışması. İnsanları, cinsiyetleriyle, cinsel eğilimleriyle yargılamak, bu yolda o kişileri bazı haklara layık görmemek, ırkçılığa kadar giden tehlikeli yoldaki ilk adımlardır. Gay ya da lezbiyen şarkıcılar, sanatçılar, besteciler, söz yazarları her zaman vardı ve var olacaklar. Sırf eğilimleri böyle diye, bir şarkı için “nasıl birinci olur” diye sormayı, çok ama çok tehlikeli buluyorum.

Toplumun hangi bölümünden, biriminden olursak olalım, hangi kimlikle var olmak istiyorsak isteyelim, eğer kendimiz gibi olmayanlar tarafından kabul görmek istiyorsak, öncelikle kendimiz gibi olmayanları da hoşgörüyle karşılamak durumundayız. Geleneksel, ahlaki, politik görüşlerimize ne kadar ters düşerse düşsün. Hümanist bir yaklaşım bunu gerektirir.

Burada yazdıklarıma büyük tepkiler geleceğini biliyorum. Sadece bu yazı için yapılan yorumlarda, hakaret içerikli olanlar haricinde her türlü yorumu onaylayacağım. Bir bireyi olduğum bu toplumu görmek istediğim bir resim çizmeye çalıştım bu yazımda. Tek arzum, çıkışlarıyla sivrilenlere biraz da olsa farklı bir bakış açısı olabileceğine dair bir ipucu vermekti. Hoşgörü ve sevginin temel taşımız olması dileğiyle…

Tarkan Fenerci
(15 Mayıs 2007)